Preveze: Türk Deniz Gücünün Tarihî Zaferi

16. yüzyıl, Osmanlı Devleti’nin karadaki hâkimiyetini denizlere taşıdığı ve Akdeniz’de büyük bir güç olarak yükseldiği dönemdir. Kanuni Sultan Süleyman devrinde gerçekleştirilen deniz seferleri, Osmanlıların bölgedeki siyasi ve askerî etkisini önemli ölçüde artırmıştır. Bu yükselişin en belirgin dönüm noktalarından biri, 28 Eylül 1538 tarihinde kazanılan Preveze Deniz Muharebesi’dir.

Osmanlıların Akdeniz’de güçlenmesi üzerine Papa III. Paulus’un girişimleriyle Papalık, Venedik, İspanya, Ceneviz ve Malta Şövalyelerinin katıldığı bir Kutsal İttifak oluşturuldu. İttifak donanmasının komutası Cenevizli Amiral Andrea Doria’ya verildi. Osmanlı donanmasının başında ise denizcilik tecrübesi, teşkilatçılığı ve askerî yeteneğiyle tanınan Kaptan-ı Derya Barbaros Hayreddin Paşa bulunuyordu.

Preveze açıklarında karşılaşan iki donanma arasında gemi sayısı bakımından Kutsal İttifak lehine belirgin bir fark vardı. Ancak Barbaros Hayreddin Paşa, rakibinin sayısal üstünlüğüne karşı Osmanlı kadırgalarının hız ve manevra kabiliyetini etkili biçimde kullandı. Bölgenin rüzgârlarını, kıyı yapısını ve deniz şartlarını iyi değerlendiren Osmanlı donanması, düzenli ve uyumlu hareket ederek rakip kuvvetlerin savaş düzenini bozdu.

Muharebe boyunca Osmanlı filosunun merkezine Barbaros Hayreddin Paşa, kanatlarına ise tecrübeli Türk denizcileri komuta etti. Andrea Doria’nın farklı devletlere ait gemilerden meydana gelen donanması ortak ve kararlı bir harekât gerçekleştiremedi. Osmanlı donanmasının baskısı karşısında üstünlük sağlayamayan Doria, gece karanlığından yararlanarak kuvvetlerini geri çekti. Böylece Preveze Deniz Muharebesi, Osmanlı Devleti’nin kesin zaferiyle sonuçlandı.

Preveze Zaferi, yalnızca bir deniz savaşının kazanılması değildir. Bu başarı, Osmanlı Devleti’nin Akdeniz’deki askerî ve siyasi üstünlüğünü pekiştirmiş; Türk denizciliğinin ulaştığı yüksek seviyeyi bütün dünyaya göstermiştir. Zaferin ardından Osmanlı donanmasının hareket alanı genişlemiş, Venedik ise 1540 yılında imzalanan antlaşmayla Osmanlı üstünlüğünü kabul etmek zorunda kalmıştır.

Barbaros Hayreddin Paşa’nın liderliğinde kazanılan Preveze, denizcilik tarihimizde strateji, disiplin ve vatan sevgisinin simgesi olmuştur. Türk leventlerinin cesareti ve Osmanlı donanmasının teşkilat gücü sayesinde elde edilen bu büyük başarı, milletimizin denizlerdeki hâkimiyet iradesini tarihe kazımıştır.

Preveze Deniz Zaferi, geçmişte kazanılmış görkemli bir başarı olmasının yanında Türk milletinin denizcilik ülküsüne yön veren tarihî bir mirastır. Barbaros Hayreddin Paşa ve kahraman leventlerinin bıraktığı bu miras, bugün de Türk donanmasının azim, cesaret ve bağımsızlık anlayışında yaşamaya devam etmektedir.