Uyurken de Mesai Yapan Beyin

Sabah alarmı çalıyor. Gözlerimizi açıyoruz ama aklımız hâlâ gece gördüğümüz tuhaf rüyanın içinde; sanki dinlenmiş değil de uzun bir günün içinden yeni çıkmış gibiyiz. Böyle sabahların nedeni yalnızca kötü uyumak olmayabilir. Çünkü biz uyurken beynimiz de boş durmuyor.

Tohoku Üniversitesinde fareler üzerinde yapılan yeni bir araştırma, rüyalarla ilişkilendirilen REM uykusunda beynin yoğun bir çalışma hâlinde olabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, REM başlamadan yaklaşık 50 saniye önce beynin arka bölgelerinden ön bölgelere kan akışının arttığını gözlemlemiş. Beyne enerji taşınmasına yardımcı olan pirüvatın düzeyi yükselirken, nöronların kullandığı ATP’de ise hızlı bir düşüş görülmüş.

Bunu günlük hayattan şöyle düşünebiliriz: Beyin gece boyunca günün anılarını gözden geçiriyor; belki öğlen yaptığımız konuşmayı, unutmamamız gereken işi, çocuğun okuluyla ilgili o küçük ayrıntıyı… Araştırmacılar, enerji kullanımındaki değişimin hafızanın pekişmesi ve beyin hücreleri arasındaki bağlantıların yeniden düzenlenmesiyle ilişkili olabileceğini düşünüyor.

Yine de bu araştırma, sabah yorgun uyanmamızın sebebinin rüyalar olduğunu kanıtlamıyor. Çalışma farelerde yapıldı; bulguların insanlardaki uyku ve yorgunlukla nasıl bağlantı kurduğunu anlamak için daha fazla araştırma gerekiyor. Ama uykuya bakışımızı değiştirecek güzel bir hatırlatma sunuyor: Dinlenmek, beynin çalışmayı tamamen bıraktığı anlamına gelmiyor.

Belki de bazı sabahlar yataktan kalkmakta zorlanmamızın nedeni, zihnimizin gece boyunca sessizce sürdürdüğü işlerin kendisidir. Biz rüyalarımızı hatırlasak da hatırlamasak da beyin, günün izlerini düzenlemeye devam ediyor. Uyku hâlâ dinlenme; yalnız, beynimiz için bu dinlenme biraz da gece vardiyası demek.