Kitabın merkezindeki iddia tek cümleye sığıyor: internet şirketlerinin sattığı şey dikkatimiz değil, davranışımızın önceden kestirilebilir hâli. Zuboff bunu davranışsal artık kavramıyla açıklıyor ve reklamcılıktan tahmin piyasalarına uzanan bir zincir kuruyor.

Bu çerçeve işe yarıyor. Verilerin toplandığına dair belirsiz bir şikâyeti, kimin neyi neden biriktirdiğine dair somut bir ekonomik anlatıya çeviriyor. Kitabın Türkçedeki en büyük katkısı da bu kavram setini tartışmaya sokmuş olması.

Hacmin bedeli

Yedi yüz sayfa, bu tezin taşıyabileceğinden fazla. Aynı örnek — erken dönem reklam patentleri, konum tabanlı oyunlar, akıllı cihaz sözleşmeleri — kitap boyunca defalarca dönüyor ve her dönüşte argüman biraz daha zayıflıyor.

Üslup da yer yer sertleşiyor. Tarihsel ağırlığı olan sözcüklerin sık kullanılması, güçlü bir analizi zaman zaman manifestoya yaklaştırıyor. Argümanın kendisi bu vurguya ihtiyaç duymuyordu.

Ne eksik

Kitap sorunu ayrıntısıyla kuruyor ama çıkış yolunu son elli sayfaya sıkıştırıyor. Düzenleme, rekabet hukuku ya da veri mülkiyeti tartışmaları burada yüzeysel kalıyor. Okur, dört yüz sayfa boyunca ikna edildikten sonra ne yapacağını bilmeden bırakılıyor.

Yine de teşhis bölümü tek başına okumaya değer. Kitabı baştan sona bitirmek şart değil; ilk üç bölüm ve sonuç, tezin tamamını veriyor.